در حال بارگذاری...

  • مذهبی

    طرح توسعه ی غربی حرم مطهر علوی

    در همکاری با: ستاد بازسازی عتبات عالیات – دفترفنی آموزشی و پژوهشی دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی

     این پروژه که اولین توسعهء حرم مطهر پس از دورهء صفویه است، در زمینی در سمت غربی حرم مطهر علوی (در محلهء العماره نجف که در دوران صدام تخریب گردیده بود) قرار گرفته است. سایت به صورت مستطیلی کشیده و در سمت بالاسر مطهر، که نا متعارفترین جهت برای توسعهء فضاهای زیارتیست، واقع شده. با این حال این سایت  نقطهء قوت بسیار بزرگی نیز دارد: محور اصلی سایت منطبق بر راستای “مقام امام زین العابدین (ع)” به حرم مطهر قرار دارد؛ راهی که حضرت سجاد (ع) قبل از ایجاد شهری در این مکان، برای زیارت جد بزرگوارشان می پیموده اند؛ این محور -قدمگاه سجادیه- بعنوان ایده اصلی طراحی و ستون فقرات شکلگیری مجموعه در نظر گرفته شده و مسیری شده است تا زائر را، در فضایی آرام و بدور از هیاهوی شهر، مهیای زیارت امام نماید. ساختمان های فرهنگی و خدماتی  حرم مطهر شامل موزه، کتابخانه، سفره خانهء حضرتی، هتل، روابط عمومی و رسانه و ساختمان اداری نیز، به مناسبت شأن و عملکردشان با دسترسی هایی مجزا از قدمگاه سجادیه، در اطراف آن، قرار گرفته اند. (رج: مبانی نظری طرح توسعهء حرم مطهر علوی)

    به جهت قرارگیری سایت در سمت بالای سرحرم مطهر،رعایت احترام ویژه ای لازم می آید؛ به این منظور در مسیر قدم گاه، زائر به تدریج و با شیبی نامحسوس پایین رفته و از زیرزمین اول وارد مجموعه ی حرم جدید(بخش زیارتی مجموعه) می گردد. این نحوه ی ورود به فضاهای زیارتی و عبادی مجموعه در کنار تدابیر اندیشیده شده در نورگیری دست اول از حیاط های طبقات زیرزمین( گودال باغچه ها)، باعث احیای زیرزمین به عنوان فضایی با کیفیت بالا -و نه دست دوم- گردیده است. این پایین رفتن امکان مهم دیگری نیز برای طرح ایجاد کرده است : پلی بر روی قدمگاه سجادیه قرار گرفته که ارتباط بین شمال و جنوب شهر قدیم را برقرار میسازد. همچنین بجهت رعایت شأن حرم قدیم، ارتفاع هیچ ساختمانی در این مجموعه بالاتر از دیوار صحن عتیق درنظر گرفته نشده و از ایجاد هر گونه نشانه معماری  همتراز مناره ها و گنبد مطهر پرهیز گردیده است.

    در راستای انجام چنین پروژه ی مهمی تغییراتی نیز در خیابان های اطراف نیز صورت گرفته است: خیابان “سور” در مقابل مقام زین العابدین (ع) ،به جهت تسهیل رفت و آمد پیادهء زوار، تبدیل به تونل زیرگذر شده و روی آن میدان جدیدی ایجاد شده که نقطهء ابتدایی ورود زوار به مجموعهء حرم است. مقام امام زین العابدین نیز به صورت کوشکی بازطراحی شده، که از طرفی به این میدان و از سمت دیگر به میدان جدید صافی صفا و مجموعهء اقامتی و بار انداز زوار -که به صورت باغ تختی مشرف به دریاچهء نجف طراحی شده- مشرف است. در خیابان جنوبی یعنی “خیابان امام صادق (ع)” نیز اصلاح هندسی صورت گرفته تا حرم جدید نسبت به گنبد مطهر قرینه بوده و هندسه ای کامل را به ظهور برساند.

    همچنین به جهت ایجاد فضایی آرام و روحانی و دوری همهمه و آلودگی صوتی و بصری، تاسیسات برودتی و تصفیه آب و نیز مولدهای برق، خارج شهر قدیم و در سایتی مجزا به فاصله ی چند کیلومتری مجموعه قرار گرفته که با تونلی به مجموعه حرم متصل شده است. تونل دیگری نیز به صورت حلقه ای کل مجموعه را در خود گرفته که وظیفهء خئمات رسانی به ساختمانهای مجموعه را بر عهده دارد. به این ترتیب دسترسی سواره و خدماتی به مجموعهء حرم هیچ گونه تداخلی با مسیر عبور پیادهء زوار نخواهد داشت.

    در پروسهء طراحی این طرح بزرگ، طی سفرهای متعدد به نجف اشرف، بناهای مهم و تاریخی شهر شناسایی و جانمایی شد، گروه طراحی در این روند با شهری تاریخی با معماری بسیار ارزشمند و شاخص، و با سبکی خاص مواجه گردید. به این جهت با برداشت بناهای شاخص، خصوصیات معماری نجفی استخراج گردیده و سعی شد تا در کل تا جزء پروژه،  طرحی منطبق بر سبک معماری خاص نجفی تهیه گردد. در جهت نیل به اهداف کیفی در طراحی این پروژه نیروی انسانی متخصص با ساعات کاری کم نظیری در طراحی فاز یک، به شرح زیر در “آتلیهء نجف”مشغول به کار بوده اند : نیروی مهندسی (از کارشناسی تا دکتری تخصصی) ، ۷۰۰۰۰ ساعت – نیروهای خدماتی و اداری: ۲۵۰۰۰ ساعت- بعلاوه ۵ پیمانکار و ۷ مشاور به صورت برون سپاری در رشته های تخصصی خود با مجموعه همکاری داشته اند.

    زیر پروژه ها و مساحت به متر مربع:

    –          مجموعه ی صحن و شبستانهای زیارتی حضرت فاطمه(س)  ۱۲۰,۰۰۰

    –          موزه علوی       ۱۸,۰۰۰

    –          کتابخانه علوی۲۰,۰۰۰

    –          ساختمان اداری و اطلاع رسانی ۱۵,۰۰۰

    –          مهمانسرای حرم و سفره خانه حضرتی۱۴,۵۰۰

    –          مجموعه مقام و میدان امام زین العابدین(ع)۹,۵۰۰

    –          قدمگاه سجادیه و میدان ورودی  ۷,۰۰۰

    –          مقبرهء صافی صفا و مقام امیرالمومنین ع ۱۰،۰۰۰

    –          مجموعه اقامتی و بارانداز زوار    ۱۸۰۰۰

    زیر پروژه های حذف شده:

    –          مدرسه علوی

    –          آمفی تئاتر و مرکز همایشها

    –         دو مرکز تحقیقات حرم مطهر

    مجموع زیر بنای پروژه

    بیش از ۲۸۰ هزار متر مربع

    محل پروژه

    نجف اشرف

    سال انجام خدمات

    ۱۳۸۵-۸۸

    شرح خدمات مشاور

    مطالعات و طراحی فاز ۱ پیشرفته

    وضعیت فعلی پروژه

    در حال ساخت

    کارفرما

    تولیت حرم مطهر علوی

    در همکاری با

    ستاد بازسازی عتبات عالیات

    دفترفنی آموزشی و پژوهشی دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی

    همکاران

    اساتید دانشکده:

    احمد اصغریان جدی، اکبر حاجی ابراهیم زرگر، رضا صبری، محمد رضا حافظی، سید حمید ضیائیان نوربخش، علی غفاری ، حمید ندیمی، هادی ندیمی

    همکاران: (با حضور بیش از ۴۰۰ ساعت)

    محسن اسکندری، محمد هادی اصغریان جدی، حمیده افتخاری، سیده نعیمه افجه ای، احسان انجیلی، علی بروجردی، زهرا پرهیزگار، هادی پندار، زهره تفضلی، مجید جابری، سید مهدی خاتمی، مولود خسروی، مهدی رئیسی، رضا رامیار، میثم رضوانی، آرزو زالی، سلیم سلطانی نژاد، احسان سودیان، سید علی شریفی، اباذر صالحی، هادی صفائی پور، مجتبی صمیمی، راحله ظهوری، سمیرا عابدی، سید مرتضی عدنانی، سید حامد عسکری، سمیه قدس، سید علی کریمان، علیرضا کیهانی، فاطمه گلشن، ساجده گودرزی، محمدحسین لبانی مطلق، سید محمدرضا لواسانی، آرش مؤدب، سجاد مؤذن، سارا متین رخ، جلال محدثی، فاطمه محمدی، سید محمد حسین مرتضوی، سید مصطفی موسوی، سید محمد مهدی موسوی، سید مجتبی ناصری، مهران نقی زاده، محی الدین نوابی، محمدصادق نیلفروشان، مژده هنری